10 Leuke weetjes over de herkomst van spreekwoorden en gezegden

Weet jij waar 'in de aap gelogeerd zijn' en 'van likmevestje' vandaan komen?

10 Leuke weetjes over de herkomst van spreekwoorden en gezegden

Deel dit artikel op

1 In de aap gelogeerd zijn

In de aap gelogeerd zijn
Bron:

Deel deze foto via

Aan de Zeedijk in Amsterdam stond herberg 't Aepgen. Louche ronselaars zouden mensen die daar overnachten volgooien met drank en ze slechte contracten laten tekenen als zeevaarder.

2 Geld over de balk smijten

Geld over de balk smijten
Bron:

Deel deze foto via

Met de balk werd de balk bedoeld die in stallen boven de ruif zit. Als het vee gevoerd wordt, wordt er hooi in de ruif gegooid. Daarbij valt er weleens wat hooi over de balk, zeker als je het hooi slordig verspreidt. Vanuit die gedachte van achteloosheid ontstond waarschijnlijk het betekeniselement 'verspilling'. Later is het woord 'geld' toegevoegd.

3 Een blauwtje lopen

Een blauwtje lopen
Bron:

Deel deze foto via

Een blauwtje is hier een verkorting van 'een blauwe scheen'. Wie een blauwtje loopt, heeft dus in figuurlijk opzicht zijn scheen gestoten en heeft daardoor dus een pijnlijke blauwe plek op zijn been. Deze uitdrukking is al zo'n vier eeuwen oud.

4 Je ergens met een jantje-van-leiden van afmaken

Je ergens met een jantje-van-leiden van afmaken
Bron:

Deel deze foto via

Jan Beukelszoon van Leiden (1506-1536) werd opgeleid als kleermaker, maar was ook koopman en herbergier.  Jan van Leiden stond bekend als een mooiprater, iemand met gladde praatjes. Door deze slechte reputatie ontstond in de zeventiende eeuw de zegswijze het afleggen met Jan van Leyen, waarmee bedoeld werd 'zich ergens met een mooi praatje van afmaken' Het liep overigens slecht af met Jan van Leiden: hij werd op 22 januari 1536 ter dood gebracht.

5 De bietenbrug op gaan

De bietenbrug op gaan
Bron:

Deel deze foto via

De bruggen waarover boeren met hun karren met bieten heen reden, werden glad doordat er soms bieten vanaf vielen die vervolgens werden platgereden.

6 Joost mag het weten

Joost mag het weten
Bron:

Deel deze foto via

Joost is in deze uitdrukking niet de persoonsnaam Joost, maar een benaming voor de duivel. Deze benaming gaat terug op het Javaanse woord joos. Dit joos was een aanduiding voor een Chinese godheid of de afbeelding daarvan. Het door de Hollanders op Java gehoorde joos (waarvan zij joosje en joost maakten) is een verkorting van dejos, dat is ontleend aan het Portugese deus 'god'. Later werd joos in verband gebracht met de al bestaande voornaam Joost.

7 Om des keizers baard

Om des keizers baard
Bron:

Deel deze foto via

De uitdrukking komt uit het Duits, waarin um des Kaisers Bart streiten voorkomt, een verbastering van um den Geissenbart streiten (om de 'baard' van een geit). Dat is een vertaling zijn van het Latijnse de lana caprinia rixari ('ruziemaken over geitenwol', een zin van Hortius). Hortius stelt de quasi-serieuze vraag aan de orde of je geitenhaar 'wol' zou mogen noemen, net als een schapenvacht. Deze discussie ging later symbool staan voor een nutteloze discussie in het algemeen.

8 Je knopen tellen

Je knopen tellen
Bron:

Deel deze foto via

Wie zijn knopen telt, is ergens onzeker over en probeert een besluit te nemen met de knopen van zijn vest, bloes of overhemd als hulpmiddel. Om de vraag 'Zal ik wel of niet gaan bungeejumpen?' te kunnen beantwoorden begin je dan bijvoorbeeld bij de onderste knoop met 'ik doe het niet', de knoop daarboven is 'ik doe het wel', en zo ga je afwisselend naar boven tot de laatste knoop.

9 Van likmevestje

Van likmevestje
Bron:

Deel deze foto via

Vestje in van likmevestje gaat  terug op het Franse fesse, dat 'bil' betekent. Met lik me vestje werd dus oorspronkelijk iets bedoeld als 'lik m'n reet/hol/naad'.

10 Een ongelikte beer

Een ongelikte beer
Bron:

Deel deze foto via

Dit gezegde gaat terug op het Romeinse volksgeloof. Men geloofde ooit dat een beer nog geen echte 'vorm' had als hij werd geboren; zijn moeder zorgde er door haar jong te likken voor dat de pasgeborene er als een echt beertje uit kwam te zien. Zo kon de gedachte ontstaan dat beren die niet in vorm gelikt waren door hun moeder, ongelikte beren dus, opgroeiden tot onbeschaafde wezens.

Volg Upcoming op Instagram

Lees het volgende artikel